चुलापुजा बारेमा

किरात राईहरुले बैसाखे पुर्णेको दिन देखी औंशी भित्र सम्ममा चुला पुजा गर्दछ । बैसाखे पुर्णे देखी उभौली (अन्न लगाउने काम) सुरु हुने भएकोले अन्नपानी सप्रियोस भनि साकेला (भुमी देव) पुज्न जान अगावै चुलामा बल माग्ने कार्य गरिन्छ । हङकङमा भने वैशाखे पुर्णेको दिनमानै सामुहिक चुलामा चुला पुज्ने प्रचलन रहिआएको छ ।

चुलापुजा बिधि :

चुला थान थपना सजाइ सके पछि कुविमिले मुन्धुम बाचन गर्दछ । मुन्धुम बाचन गर्दै भालेको शिरमा अक्षता र अदुवा चढाइ चिण्डोको जाडले खन्याउदछ । भालेले ३ पल्ट पर्छिए पछि तुम्सावुले भाले काटि चुल्हाको तिनै ढुङगामा चढाउनु पर्दछ । त्यपछि कुबीले सवैको सातो उठाउदै रीसीया गाएर चुल्हाको वरीपरी परिक्रमा गर्दछ । त्यतिबेला शिलिमोपा र शिलिमोमाले शिलि निकाल्दै चुल्हाको वरपरि नाच्नु पर्दछ । अन्य उपस्थित दाजुभाइहरु पनि शिली पछ्छाउदै चुलालाई परिकक्रमा गर्दछ । तिन पटक चुला परिक्रमा गरेसके पश्चात शिलि समाप्त शिलि समाप्त हुनछ ।

puza

औपचारिक कार्यक्रमको रुपरेखा :

  1. आशन ग्रहण – अध्यक्ष तथा आमन्त्रित ब्यक्तिहरु
  2. चुलापुजा बारेमा जानकारी – उपाध्यक्ष
  3. चुलापुजा प्रार्थना बाचन – जानकार ब्याक्तिबाट
  4. मुन्धुम बाचन – कूबीमी
  5. कुखुरा चढाउने – अध्यक्षबाट
  6. साकेला नृत्य – शिलिमोपा, शिलिमोमा, ढोले, भ्याम्टे, कलाकारहरु
  7. सगुन बितरण – अतिथि स्वगत तथा सत्कार बिभाग
  8. कजेरी र धामीको शिर उठाउनी – अध्यक्ष
  9. समापन – अध्यक्ष

निमन्त्रणा गर्नुपर्नेहरु:

गाछी (बिभाग प्रमुख) –
कङकङदे (बिभाग संयोजक) –
तुम्साबु (अध्यक्ष) –
प्रमुख कूबीमी (धामी) –
सहायक कूबीमी (धामी) –
ढोले (ढोल बजाउने) –
मसुमे (झ्याम्टा बजाउने) –
शिलिमोपा (पुरुष शिलिकार) –
शिलिमोमा (महिला शिलिकार) –
दाजुभाईहरु (कार्य समितिका पदाधिकारीहरु र बिभागीय संयोजकहरु) –
सल्लाहकारहरु –

चुलाथान सामाग्री तयारी : (धर्म–संस्कार संरक्षण बिभाग)

  1. टुप्पा कटेको दुइपत्र केराको पात, फुलपाती,
  2. अलिकति चामल, १ अण्डा
  3. कासेथाल, दियो, २ वटा कलश
  4. पुर्खाले चलाएको हात हतियारहरु,
  5. जाँड भएको चिण्डो १ (धामीको लागी), रक्सी भएको चिण्डो १ (तुम्सावुको लागी)
  6. बल्याम्खा (कुबि बस्ने कुर्सी)

चुलापुजा प्रार्थना बाचन:

हे बुक्छामीहरु हो
हे नाग नगेनीहरु हो
हे छोरुमी कँसुमीहरु हो
हे छिदाम्पूरी धीदाम्पूरीहरु हो
हामी सबैजना, कूबीमी,
सीलीमहँपा, चारीमहँपा मूक्तिमहँपा
केही नजान्ने नबुझ्ने अज्ञानी छौं ।
हामी सपना बिपनामा कुनै बिधा नपाएको
हामीहरु तपाँईहरुकै छोरानाती हौं ।
ज्ञान दिई अघि बढ्न बाटो देखाउनुहोस है ।
हे नागनगेनी, पाखा पखेरा, बनजंगल,
हामी हातहतियार ढोल झ्याम्टा
सामा सरदमको साथ लिई
हाम्रो सहयोगी महिलाहरु, बुद्धिजिवीहरु र
अग्रजहरुको साथ लिई
हाम्रो नरनाताहरु,
सबै जिवजन्तु र प्रकृतिको सातो संरक्षण गर्दै
कूबीमीको सातो, बुद्धिजिवीहरुको सातोको साथ लिई
अन्नपात, रुपैयाँपैसाको सहको साथ लिई
हे नागनगेनी सिमेभुमेहरु हो
यहाँहरुको समक्ष सरण पर्दैछौं
साँचो सत्य कुरा देखाई दिनुहोस, बताई दिनुहोस
छलकपट नगरिदिनुहोस है ।

हे बुक्छामीहरु हो
हे नाग नगेनीहरु हो
हे छोरुमी कँसुमीहरु हो
हे साप्सामी दीबूमीहरु हो
हे कूबीमी लसमी बुद्धिजिवीहरु हो ।
हामीलाई अन्नपात दिनुहोस है
हामीलाई रुपैयापैसा दिनुहोस है
हामीलाई दिर्घायु दिनुहोस है
हामीलाई आर्शिबाद दिनुहोस है
आपत बिपत बारेमा सुचना दिनुहोस है
आजको अवस्था भन्दा
अझ अघि बढ्न बाटो देखाई दिनुहोस है
हामीले यहाँ कुखुराको भाले
चिण्डोको चोखो जाँड राखि चढाएका छौं
यहाँहरुलाई भक्ति गरेका छौं
हामीलाई उज्वल भविश्य दिनुहोस है ।

हे बुक्छामीहरु हो
हे नाग नगेनीहरु, छारुमी कँसुमीहरु हो
हे कूबीमी बुद्धिजिवीहरु हो
हामीलाई अघि बढ्न बाटो देखाउनुहोस है
हामीलाई सिमेभुमेको सुचना देखाउनुहोस है
हामीले कुखुराको भाले, चिण्डोमा जाँड रक्सी राखी
अदुवा, अन्न र पैसा चढाई
भक्ति गरिरहेका छौं
यही आईतबारको दिन
ताईमोशन डाँडाँमा साकेला नाच्न जाँदैछौ
अन्नपातको सह, रुपैयापैसाको सह दिनुहोस है
कूबीमी, बुद्धिजिवीहरु तथा नरनाता सबैलाई
दिर्घायु आशिर्वाद दिनुहोस है ।
परापुर्वकालबाटै रैछाकुले नागेलुङ
हाम्रा पितापुर्खाले गरिल्याएको रीतिअनुसार
यहाँहरुको भक्ति गरिरहेका छौं
जय बुक्छामीहरु, नाग नगेनीहरु हो
जय छोरुमी कँसुमीहरु, साप्सामी दीबूमीहरु हो
धन्यबाद

चुला बखान्ने मुन्धुम

(लेख्न बाँकी)

खान पान

  1. आवश्यकता अनुसार भात पकाउने ।
  2. भाले वा सुङगुरको मासुको तरकारी बनाउने ।
  3. आवश्यकता अनुसार पेय पदार्थहरु तयार पार्ने ।

शिर उठाउनी

खानपान सकेपश्चात धामीलाई शिर उठाउनी तुम्सावुले गर्नेछ ।

कार्य बाँडफाँड

(१) चुलाघर निर्माण तथा ब्यावस्थापन बिभाग
(२) किरात धर्म, संस्कार संरक्षण तथा चुलादर्शन सेवा विभाग
(३) सांस्कृतीक प्रदर्शनी तथा साकेला श्रब्यदृश्य निर्माण विभाग
(४) तयमाखियामा सरसजावट तथा सुचना प्रसार बिभाग
(५) दस्तावेजीकरण, छपाई तथा दृश्यंकन विभाग
(६) किरात राई युवा खेलकुद, संगीत तथा तालिम बिभाग
(७) बालबालिका प्रशिक्षण तथा प्रौढ सहभागिता बिभाग
(८) सामाग्री खरिद, कोष अभिबृद्धी तथा सम्पती ब्यावस्थापन विभाग
(९) पारुहाङ ढुवानी, ओसारपसार तथा भण्डार विभाग
(१०) सुम्निमा मौलिक खानपान तथा भान्छा सेवा बिभाग
(११) सिक्रिमा अतिथि स्गगत तथा सत्कार सेवा बिभाग
(१२) सुरक्षा, नियन्त्रण, सरसफाई तथा स्वयंसेवक परिचालन बिभाग
(१३) राजनैतिक समन्वय बिभाग
(१४) आपतकालिन सरसहयोग बिभाग
(१५) आन्तरिक समन्वय, संगठन विस्तार तथा बिदेश विभाग

 चुलापुजा निमन्त्रणा :

किराया हङकङले सदाबर्ष झैं यसबर्ष पनि साकेला उभौलिको शुरुवात बैसाखे पुर्णेको दिन चुलापुजा गरि ढोलझ्याम्टा फुकाई पुर्खाहरुबाट आर्शिबाद लिन निम्न मिति, स्थान र समयमा चुलापुजा गरिने भएकोले ईच्छुक महानुभावहरु आर्शिबाद लिन उपस्थित भैदिनहुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौं ।

मिति : २१ मे २०१६, शनिबार
स्थान : सुप्तुलुङ खिम (चुलाघर)
समय : बेलुकि ६:०० बजे