साकेला उभौली

sakela4

अनुुसूची १

साकेला उभौली

उभौली भनेको बैशाखे पुर्णे देखि ऋतु परिवर्तन भै तराई तिर अत्यधिक गर्मी बढ्ने, तातो हावा चल्ने, बर्षात हुने हुंदा पशुपंक्षी, चराचुरूङ्गी, माछाहरू गर्मी/तातो हावापानी छल्नलाई चिसो स्थान खोज्दै, उभो हिमाल तर्फ जाने हुनाले “उभौली” भनिएको हो ।

उभौलीमा खेतीबाली लगाउने समय भएको हुंदा, समयमा नै वर्षा होस। माटो मलिलो होस । छरेको रोपेको बिउहरू सबै उम्रियोस । लगाएको बाली सप्रियोस । अन्न, फलफुल, बोट बिरूवाहरूको बीउ नमासियोस । बाढी पहिरो, हुरि बतासले लगाएको बाली नबिगारि देउस । कुवा, पंधेरो, खोला नालामा पानिको मुल  फुटोस । भिर पहरा, बन जंगलको सबै बोट बिरूवाहरू हुर्कियोस, फैलियोस भनि प्रकृतीलाई पुकारा गरिन्छ । यस चाडमा पुर्खाहरूको बिरताको ईतिहास, पुर्खाहरूले विभिन्न काल खण्डमा हासिल गरेको ज्ञानका कुराहरू शाखा सन्तानहरूलाई सुनाउंदै, फैलाउंदै, हस्तान्तरण गर्दै, पुर्खाहरूलाई संम्झन्दै,  सबै नरनाताहरू संग भेटघाट गर्दै, साईनो अनुसारको आशिस लिंदै, दिंदै, ऋतु परवर्तन पछि यसरी नै सबैसंग भेट घाट गर्ने बाचा गर्दै यो पर्व मनाउने चलन छ ।

साकेला

साकेला भनेको भुमी देव (अन्नको सह) लाई मानिन्छ । यो एक किसिमको अलौकिक पत्थर हो जो बन, जंगल, खोला, नाला, पानि, जमिन जहिपनि बसेको हुन सक्तछ । यसलाई राईहरुको कुबी (धामी) ले सपनामा देखेर मुद्दुमी शक्ति द्वारा उत्खनन् गरि निकाल्दछ र थान बनाई राख्दछ । जसबाट भुत, बर्तमान र भविष्य देख्न सकिन्छ भन्ने मान्यता छ। यो अण्डाकारको हुन्छ । यसले आफ्नो रंग, साईज र संख्या परिवर्तन गरि रहन्छ  । यो कहिले कालो, कहिले सेतो, कहिले छिर्केमिर्के, काहिले सानो, कहिले ठुलो कहिले धेरै, कहिले थोरै भइ रहन्छ । यसरी थानमा राखेपछि प्रत्येक बर्ष वैशाखे पुर्णेको दिन देखी औशि भित्र  कूबीमी र पुर्खाहरूले सर-सल्लाह गरेको दिन साकेलाथानमा गई साकेला धामीले कुखुराको भाले र पोथीले पुजा गरि साकेला खनेर निकाल्दछ र यसबाट जोखाना हेरि सवै दाजुभाइहरुलाई साकेला देखाई भविश्यबाणि गर्दै पुन माटोमा पुरेर राखिन्छ । यस दिन प्रकृतीको निरन्तरताको कामना गर्दै, पुकारा गर्दै, पुर्खाहरूलाई संम्झना गर्दै, पुर्खाहरूसंग आर्शिबाद माग्दै साकेला पूजा गरेर शिलि नाच्दै साकेला उभौली पर्व मनाईन्छ ।

साकेला सिलि

सिलि भनेको कुनै चिजको हाउभाउ (Caricature) गर्नुलाई बुझिन्छ । किराँतहरूको साकेला सिलि पृथ्वीमा कृषि युग शुरु भएदेखि प्रचलनमा आएको विश्वास गरिन्छ । साकेला पूजा गरेको दिन सामुहिक रूपमा हातमा अर्ना भैसींको सिंग, चौरीको पुच्छर, सिलिमि, पोमी, चमर र सिम्कौली सेउली लिएर ढोल, झ्याम्टाको तालमा रिसिया गाउंदै मानव जन्मदेखि मृत्युसम्मका हरेक कृयाकलापको हाउभाउ गर्दै गोलाकार घेरामा रहेर साकेला सिलि नाचिन्छ । यस बेला मानव जगत संगसंगै आएको चरा चुरुङगी, पशु जनवारहरुको समेत कृयाकलापहरु लाई हाउभाउ गर्दै नाचिन्छ । सिली नाच्नुको उदेश्य पिता पुर्खाहरूको गरि ल्याएको कृयाकलापहरुको संम्झना गर्नु हो । पिता पुर्खाहरूले गरि ल्याएको कृयाकलापहरुलाई अाफ्नो शाखा सन्तानहरूमा फैलाउनु हो । तत्कालिन अवस्थामा मानव जगतसंग नजिक रहेको पशुपंछीको ईतिहास थाहा पाउनु हो । सिली नाच्नु भनेको ईतिहासलाई जिवित राख्दै पुस्ता हस्तान्तरण गर्दै जानु हो ।

साकेला सिलिमा पुरुषहरू राईहरू आफ्नो जातीय पहिरन दौरा-सुरूवाल, कोट, बुकी फूल सिउरिएर, खुकुरी भिरेर नेपाली टोपीमा सजिएर साकेला सिलीमा ताल मिलाउदै नाच्छन् भने महिलाहरू पनि कम्मरमा पटुकी कसेर चौबन्दी चोली र छिटको फरिया अनि बिनायो तथा छातीमा हारी झुन्ड्याएर, पहेंलपुर गरगहनामा सजिएर नाच्छन् । साकेला नाचमा अहिले सबै जातीका युवायुवतीको सहभागिता बढ्दो छ ।

साकेला थान थपना

साकेला सिली नाच्न अस्थाई थान बनाई एउटा लिङ्गो गाडन पर्दछ । लिङ्गोसंगै फूलहरु (बोट सहितको) पनि गाडन पर्दछ । एक कठुवा रक्सि र कलश पनि त्यहिनिर राख्नु पर्दछ । भाला पनि लिङ्गोको फेदमा गाडन पर्दछ ।

  1. थान थपनाको लागि सेउली, केराको पात र फुलपातीहरु ।
  2. पौराणिक हात हतियारहरु, धनुकाँड, भाला, खुकुरी, हसियाँ, खुर्पा आदि ।
  3. थुम्से, डालो, नाङलो, माना, पाथि, बासको ढुङग्रो, भाँडा कुँडाहरु ।
  4. कासको थाल, चामल, चोखो अदुवा, धुप, दियो बत्ति, लाईटर, कलश ।
  5. अन्नहरु धान, कोदो, कागुनी आदि ।
  6. रक्सि भरेको चिण्डो (रक्सि पाएन भने कोदो र मर्चा मिसाएको) ।

साकेला सिलि शुरु गर्ने तरिका

  1. एउटा थुन्सेमा  कोदो, धान, सेउली, केराको पात, खुर्पाहरु, धुपबत्ति राखी चोखो कपडाले ढाकेर कन्या केटा वा बुढापाका ब्यक्तिलाई बोक्न लगाउने ।
  2. थानमा जादा सवैभन्दा अगाडी कुबिमि, अनि थुम्से बोक्ने, त्यसपछि शिलिमोपा, शिलिमोमा र शिलिकारहरु (बिच बिचमा झ्याम्टे, ढोलेहरु हिडने) ।
  3. साकेला थानमा आएपछि थुन्से राखी कुबीले धुप बत्ति गर्नेछ अनी मुन्धुम बाचन गर्दै मानव स्वस्थ्य, अन्नपानी, धनसम्पतीको सह माग्नेछ ।
  4. यसबिचमा शिलीमोपा, शिलिमोमा, शिलिकारहरु गोलो भएर शिलि नाच्दछ ।
  5. कुबी बाहिर निस्केपछि सवै जनालाई सिली नाच्दै साकेला पर्व मनाउने ।
  6. अन्त्यमा सेउली उखेली शिलि समापन गरिनेछ ।

७. साकेला पार्थना

हे पितापुर्खाहरुहो,
हे सुम्निमा पारुहाङ ।
हे नागनगेनी, सिमेभुमेहरु हो ।
हे बुद्धिजिवी, अग्रजहरु हो ।
हे कूबीमी, दीबूमीहरु हो ।

हामी साकेला पुज्न आएका छौं ।
हामीलाई राम्रो गरिदिनुहोस,
तपाँईहरुलाई चोखो रक्सि जाँड चढाएका छौं,
सबैलाई शुभ आर्शिबाद प्रदान गरिदिनुहोस ।

हे नागनगेनी, पाखा पखेरा, बनजंगल,
हामी हातहतियार ढोल झ्याम्टा,
सामा सरदमको साथ लिई,
महिलाहरु, बुद्धिजिवीहरु र
अग्रजहरुको साथ लिई,
हाम्रो नरनाताहरु,
सबै जिवजन्तु र प्रकृतिको संरक्षण माग्दै
कूबीमी र बुद्धिजिवीहरुको साथ लिई
अन्नपात, रुपैयाँपैसाको साथ,
यहाँहरुको भक्ति गरि रहेछौं ।
साँचो सत्य देखाई दिनुहोस ।
छलकपटबाट बचाई दिनुहोस ।

हामीलाई अन्नपात दिनुहोस ।
हामीलाई रुपैयापैसा दिनुहोस ।
हामीलाई दिर्घायु दिनुहोस ।
हामीलाई आर्शिबाद दिनुहोस ।
आपत बिपतबाट जोगाउनु होस ।
आजको अवस्था भन्दा,
अझ अघि बढ्न बाटो देखाई दिनुहोस ।

हामीले यहाँ चिण्डोको चोखो जाँड रक्सि चढाएका छौं ।
यहाँहरुलाई भक्ति गरेका छौं ।
हामीलाई उज्वल भविश्य दिनुहोस ।

अन्नपातको सह, रुपैयापैसाको सह दिनुहोस ।
कूबीमी, बुद्धिजिवीहरु तथा नरनाता सबैलाई,
दिर्घायु आशिर्वाद दिनुहोस ।
परापुर्वकालबाटै रैछाकुले नागेलुङ,
तपाँईहरुले गरिल्याएको रीतिअनुसार,
यहाँहरुको भक्ति गरिरहेका छौं ।

हे पिता पुर्खाहरु हो ।
हामी तपाँईहरुकै साखा सन्तान हौं ।
हामी नजान्ने नबुझ्ने अन्जान छौं ।
हामीलाई ज्ञान दिई अघि बढ्न बाटो देखाउनुहोस ।

हाम्रो दाजुभाई दिबिहिनीको साथ लिई
परम्परागत रिति तिथिका साथ
हाम्रो ढोले, झ्यम्टेहरुसंग
अर्को साल पनि यसै गरि पुजा गर्ने छौं, प्रार्थना गर्ने छौं

जय नागनगेनीहरु हो
जय सुम्निमा पारुहाङ
जय पिता पुर्खाहरु हो ।

साकेला मुन्धुम

हमो… बूक्छामी रियाहँचेउ नागा ह्यालापा साप्सामी रीयाहँचेउ तायामी, ताङखीमी, रीयाहँचेउ कूबीमी, दीबूमी रीयाहँचेउ साखेल्खू सूबीखू फल्सी खातेकालो, छीलाम धीलामसँ पेकानुम । चासूम, बूलूलो रुँरी ङसी खातेकालो झाराकमी मून्छँ खँमेकानुम । न खामवखाप्चीवा लँ लीसीहँनीकपी । छूछूलूङ ततूलूङ मानूम्न । साखेवाहँपाचीलो चासूम बूलूम ङाकूम्काकपी रुँरी साखा पतानूम्वो नीनाम्बूङ माखाबूङसँ छाम छासूचीनेवो बूक्छामी रीयाहँचेउ । कङा आम्नु चाचायोछा कूबीदूङ मान्ङीसूँपा बबँसूपा सूयापामो अँ साकाम्छीना दोदूम्छीलो कँरँछी, चारीछीलो रम्पूवालो अँ मसूमे मेदूमेलो, कङकदे केरेरेलो चूप्सँनी बँतँनीचीलो नूवामी सानूमीलो, चासूमी बूलूमीलो सीखीमी, तायामी ताङखीमीलो नाम्म सेला खीयतोसँ आतामाङा सायासाम्दूङ लायानी, रम्पूवा लायीनीके नागा ह्यालापा साप्सामी रीयाहँचेउ

साकेला सुचना

यो सुचना साकेला हुन १ महिना अगावै निकाल्न पर्दछ ।

किरात राई यायोक्खा हङकङले सदा बर्षझैं यस बर्षपनि साकेला उभौली आयोजना गर्न लागी रहेको जानकारी गराउदछौं । साथमा सशुल्क बिबिक्यु सेवा पस्कने समेत जानकारी गराउदछौं छौं । साकेलामा उपस्थितहुन चाहाने महानुभावहरुलाई सकभर मौलीक भेषभुषामा उपस्थितीको लागी हार्दिक निमण्त्रणा गर्दछौं ।

बन्देजहरु

  1. विना स्वीकृती कुनैपनि वस्तुहरु बेचबिखन गर्ने,  सहयोग रसिद बाँडने, वा कुनै पनि वस्तुहरु प्रोमोशन गर्ने कार्यलाई बन्देज गरिने छ ।
  2. कार्यक्रममा जताभावी फोहोर मैला फ्याक्ने, सर्वजानीक सम्पत्ति बिगार्ने कार्यलाई बन्देज गरिने छ ।
  3. कार्यक्रममा अत्याधिक मादक पदार्थ सेवन गरि झैझगडा गर्ने कार्यलाई बन्देज गर्न आकस्मिक प्रहरि सेवा संचालन गरिने छ ।

स्विकृती

तपाँईहरुको कुनै कृतीहरु बिमोचन वा लोकार्पण गर्ने भए कार्यक्रम हुनु ७ दिन अगावै किराया हङकङमा स्विकृतीको लागी आवेदन फारम भर्नु हुन अनुरोध गर्दछौं ।

मिति :
समय : १० बजे देखी ६ बजे सम्म
स्थान : ताई मो शान कन्ट्रि पार्क
आयोजक : किराया हङकङ

कार्य बाँडफाँड

  1. शिलि संकलन तथा संस्कृति बिभाग – कलाकार ब्यावस्थापन
  2. सुम्निमा भान्सा तथा खानपान बिभाग – बिबिक्यु तथा खानपान तयार
  3. युवा खेलकुद, संगीत तथा संचार बिभाग – बिबिक्यु बितरण
  4. अतिथि हेरबिचार तथा सत्कार बिभाग – अतिथि खानपान बितरण
  5. सम्पती तथा कोष अभिवृद्धि विभाग – सामाग्री खरिद बिक्री
  6. ढुवानी, भण्डार तथा ओसारपसार बिभाग – सामाग्री ल्याउने तथा थन्क्याउने
  7. ब्यावसाय, रोजगार तथा यातायात बिभाग – यातायात ब्यावस्थापन
  8. कार्यलय संचालन तथा छपाई विभाग – निमन्त्रणा, ब्यानर, प्रमाणपत्र छपाई
  9. किरात धर्म संरक्षण तथा संस्कार विभाग – थान थपना, उद्घाटन धुन तथा उद्घाटन सामाग्रि
  10. बाल, महिला, प्रौढ तथा स्वागत बिभाग – ब्याज, फुल, फेटा, गम्छा तयार तथा अतिथि स्वागत
  11. मौलिक संकलन तथा सरसजावट बिभाग – टेबल, कुर्सी, टेन्ट, साउण्ड , लाईटिङ, साकेला गिती क्यासेट तथा सरसजावट
  12. फोहरमैला संकलन तथा सरसफाई विभाग – फोहरमैला संकलन तथा ब्यावस्थापन
  13. आपतकालिन सहयोग तथा सुरक्षा बिभाग – नियन्त्रण, प्राथमिक उपचार तथा सुरक्षा सेवा
  14. सुप्तुलुङ मर्मत तथा निर्माण बिभाग – चुलाघर बोलकबोल तथा सहयोग संकलन
  15. किरात राई प्रज्ञा पतिष्ठान – यलम्बर स्मारिका प्रकाशन तथा बितरण
  16. संगठन बिस्तार तथा समन्वय विभाग – आन्तरिक समन्वय तथा स्वंयमसेवक परिचालन

कार्यक्रम तालिका

१०:०० बजे – कार्यक्रम स्थलमा सामान ढुवानी
१२:०० बजे – औपचारिक कार्यक्रम
०६:०० बजे – समापन तथा बेचबिखन बन्दको घोषणा
०६:३० बजे – समापन (सेउली उखेल्ने)
०७:०० बजे – सामान लोडगरि सक्ने र फिर्ता

कार्यक्रमको रुपरेखा

  1. आशन ग्रहण :
    1. अध्यक्ष
  2. प्रमुख अतिथि :
    1. किराया नेपाल (सम्भव भए)
    2. आदिबासी जनजाति महासंघ हङकङ
  3. बिशेष अतिथिहरु :
    1. नेपाली महासंघ हङकङ
    2. गैर आवासिय नेपाली संघ हङकङ
    3. नेपाल च्याम्बर अफ कर्मश हङकङ
    4. बृटिश गोर्खा भुपु सैनिक संघ
  4. बिशिष्ठ ब्यक्तित्वहरु :
    1. किराया बिदेश शाखा (सम्भव भए)
    2. कूलपति
    3. संरक्षकहरु
    4. सल्लाहकारहरु
    5. प्रमुख कूबीमी
  5. संयोजकहरु : भाषिक संस्था
    1. चाम्लिङ खाम्वातिम
    2. दुमी फन्सिकिम
    3. साम्पाङ जुम्लेखा
    4. बान्तावा यायोक्ला
    5. पुमा तुप्खा
    6. थुलुङ सामा
    7. कोयि किम
    8. बाहिङ मुलखिम
  6. अतिथिहरु : आदिवासी जनजाती महासंघ हङकङका सदस्य संस्थाहरु
    1. किरात याक्थुङ चुम्लुङ हङकङ
    2. किरात सुनुवार सेवा समाज हङकङ
    3. किरात याक्खा छुम्मा हङकङ
    4. तमु ट्योहुल हङकङ
    5. मगर समाज हङकङ
    6. तामाङ घेदुङ हङकङ
    7. शेर्पा समाज हङकङ
    8. नेवार समाज हङकङ
    9. थकाली समाज हङकङ
    10. दुरा समाज हङकङ
  7. किरात राई अध्यक्ष भएका क्षेत्रिय संघसंस्थाहरु
  8. किरात राई अध्यक्ष भएका अन्य संघसंस्थाहरु
  9. ब्याज वा फुल बितरण : बाल, महिला, प्रौढ तथा स्वागत बिभाग
  10. साकेल उभौलीबारे जानकारी : उपाध्यक्ष
  11. कार्यक्रम समापन हुने समय बताउने : कार्यक्रम संचालक
  12. उद्घाटन : अध्यक्ष र प्रमुख अतिथिबाट पानसमा दियो बाल्ने
  13. उद्घाटन धुन बजाउने (१ मिनेटको)
  14. कूबीमीहरुलाई फेटा गुथाउने – बिभाग प्रमुखबाट
  15. शिलिमोपा र शिलिमोमालाई फेटा गुथाउने – बिभाग प्रमुखबाट
  16. सम्मान तथा कदरपत्र बितरण गर्ने भए : प्रमुख अतिथिबाट
  17. लोकार्पन गर्ने भए गरि संयोजकको मन्तब्य
  18. किराया हङकङ तथा सुप्तुलुङ निर्माण बारेमा : प्रज्ञा प्रतिष्ठान
  19. शुभकामना तथा मन्तब्य :
    1. बिशिष्ठ ब्याक्तित्वहरुबाट – किराया (बिदेश शाखा भए)
    2. बिशेष अतिथिबाट – नेपाली महासंघ (सम्पुर्ण अतिथिहरुको तर्फबाट)
    3. प्रमुख अतिथिबाट – किराया नेपाल/आदिवासी जनजाती महासंघ
  20. कार्यक्रम समापन – अध्यक्षबाट
  21. साकेला नाच शुरु गर्न लगाउने । (यतिवेला साकेला प्रर्थना बाचन गर्ने)
  22. कूबीले पूजागरि निक्ले पश्चात सबैलाई नाच्न अव्हान गर्दै
  23. अन्त्यमा अतिथि खानपान बितरण : अतिथि हेरबिचार तथा सत्कार बिभाग

डाउनलोड :

कार्यक्रम रुपरेखा एमएसवर्ड पिडिएफ

साकेला उभौलीका केही झलकहरु :

13266035_1323837387646290_7140485448909307089_n