येलेदोङ

भन्छन्, इतिहास जित्नेहरूको लेखिन्छ । हार्नेहरूको मेटाइन्छ । सायद त्यस्तै इतिहासमा गुज्रिएको एउटा संवत् हो- येले संवत् । जसलाई किरात जातिले ‘किरात संवत्’ भन्दछन । वि.सं. २०६४ मंसिर २५ गते मंगलबार तदनुसार इ.सं. २००७ डिसम्बर ११ तारिखको गोरखापत्रको ‘नयाँ नेपाल’ लेखिएको पृष्ठमा यलेसम्वत ५०६७ भनि पहिलो पटक प्रकाशित भएको थियो । विक्रम सम्वतको माघ १ गते येले सम्वतको पहिलो दिन मानिन्छ । उक्त दिन नेपाली परम्पराअनुसार माघे संक्रान्ति चाडको दिन हो ।

येले सम्वतलाई किरात राई जातिले येलेदोङ भन्छन् । लिम्बू जातिले येले तङ्बे, सुनुवारले येलेथोचे याक्खाले यलुङ संवत् भन्छन् ।  इतिहासमा सात सय वर्ष किरातकाल थियो । किरातीले कसैले २९ पुस्ता, कसैले ३२ पुस्ता शासन गरेको इतिहासकारले उल्लेख गरेका छन् । यलम्बरले किरात शासनको आरम्भ गरेका थिए । प्राज्ञ वैरागी काइँला भन्छन्, ‘जसो भए पनि लिच्छविहरूबाट परास्त नभएसम्म लामो अवधिसम्म नेपाल खाल्डोमा किरातहरूको शासन थियो भन्ने प्रस्ट छ ।’

yalambar

किरातकाललाई वर्तमान नेपालको आधुनिक सभ्यताको विकास भएको भन्ने उल्लेख गरेका छन् । कालान्तरमा किरात जातिका रूपमा विकास भए पनि किरात जातिमात्र नभएर एउटा सिंगो सभ्यता हो भनेका छन् । यलम्बरको नाममा यलम्बर संवत् सुरु गरिएको किरात जातिको ठम्याई छ ।  यसैलाई आधार मानेर हरेक बर्ष माघ १ गते नयाबर्षको आगमनमा खुशियाली मनाउने चलन किरात राई यायोक्खा हङकङले सन २०१३ देखी चलाउदै आई रहेको छ ।

माघेसंक्राति

माघेसंक्राती येले सम्बतको पहिलो दिनमा पर्दछ । यो नेपालीहरुको साझा चाड पनि हो । यद्यपि विशेषगरी राईहरुले आदिम जीवन निर्वाह गरेकोको झल्को देखाउने वनतरुल, घरतरुल, गिठा भ्यागुर जस्ता जङ्गली फलफूलहरु खोजेर उसीनेर विहानको पहिलो आहाराको रुपमा खाने प्रचलनले किरात संस्कृतिको प्रतिनिधित्व गरेको पाइन्छ । पुर्खाहरु भन्छन- यो चाड “वा मरिन्छकी”भनेर मान्ने चाड हो । हरेक सालको माघ महिनाको १ गते माघे माघेसंक्रातिलाई चाडको रुपमा मनाउने परम्परागत संस्कृति किरात राईहरुमा रहेकोछ । भाषिक संस्थाहरुसंग मिलेर वृहद संयुक्त कार्यक्रमको आयोजना गर्दै आई रहेछ किराया हङकङ २०१३ साल देखी।

Ban Tarul copy1

स्थापना दिवस :

किरात राई यायोक्खा हङकङ, सन १९९८ जनवरी २८ मा हङकङको सामाजिक कानुन (च्याप्टर १५१) अन्तर्गत स्थापना भएको संस्था हो । यस्को उदेश्य किरात राईहरुको भाषा, लिपी, कला, सहित्य,धर्म–संस्कार र संस्कृतीको खोज, अनुसन्धान, संरक्षण र सम्वद्र्धन गर्दै किरात राईहरुको पहिचानलाई जिवन्त बनाई राख्न  रहि आएको छ । पछि यो संस्था २०११ अगष्ट ९ मा हङकङको कम्पनी कानुन (च्याप्टर ३२) अन्तर्गत पुन: दर्ता भै २०१२ मार्च १९ देखी हङकङको आन्तरिक कर कानुन (च्याप्टर ११२ को धारा ८८) अन्तर्गत च्यारिटेबल संस्थाको मान्यता प्राप्तगरि किरात राईहरुको साझा संस्थाको रुपमा स्थापित भयो । यस संस्थालाई कुनैपनि ब्याक्ति वा कम्पनीले डोनेशन दिएमा उस्लाई तोकिएको सिमा भित्र कर छुटको सुविधा हङकङ सरकारले प्रदान गरेको छ ।

estd1

स्थापना दिवसको दिन सम्पुर्ण भु.पु. कार्यसमितिको पदाधिकारीहरुलाई निमन्त्रणा गरि खुलाउने तथा बिभिन्न क्षेत्रमा विशिष्टता हाँसील गरेका किरात राईहरुलाई सम्मानपत्र, कदरपत्र, प्रशंसापत्र आदिले सम्मान गर्ने चलन छ ।

यलम्बर सम्बत को नया दिन जनवरी अथवा माघ महिनामा पर्ने, माघेसंक्राती पनि जनवरी अथवा माघ महिनामैपर्ने  र किराया हङकङको स्थापना पनि जनवरी अथवा माघ महिनामै पर्ने भएकोले तिनवटै कार्यक्रम एकैचोटि सबै भाषिक संस्थाहरुसंग मिलि संयुक्त रुपमा मनाउने चलन किराया हङकङले लिई आएको छ ।

मौलिक खानपान पर्दशनी

उक्त संयुक्त कार्यक्रममा मौलिक खानपानको पर्दशनी तथा बिक्री बितरण गर्ने चलन छ । खाध्य पदार्थ तथा पेय पदार्थहरुको पर्दशनी तथा बिक्रीगर्न सजिलो होसभनि प्याकेजको आधारमा भाषिक संस्थाहरुलाई प्रदान गरिनेछ । ईच्छुक भाषिक संस्थाहरुले उक्त दिन खाध्य पदार्थ तथा पेय पदार्थहरुको प्रर्दशनी तथा बिक्रि बितरण गर्नेछन । यस कार्यक्रमको मुल संयोजन किराया हङकङको मौलिक खानपान तथा भान्छा सेवा बिभागले गर्नेछ ।

स्टार्टर :

१. सलाद, खोर्सानीको अचार र फलाहरहरु (बान्तावा)
२. अण्डा, भुटुवा, आलुदम, तारेको माछा (पुमा)

मेनकोर्ष :

१. थेप्ले भात र सिस्नुको तरकारी साथमा तामाको अचार (चाम्लिङ)
२. ढिंडो र कुखुराको तरकारी साथमा निगुरोको अचार (साम्पाङ)
३. सादा भात र सुङगुरको तरकारी साथमा करेलाको अचार
४. चाम्रे भात र अण्डाको तरकारी साथमा मुलाको अचार
५. चिउरा र आलुकेराउको तरकारी साथमा गुन्द्रुकको अचार
६. भुटेको मकै र भटमास साथमा काँक्राको अचार

डिर्जट :

१. खिर, कुराउनी, सेलरोटी (थुलुङ)

ड्रिङस :

९. सादा तथा मादक पेयपदार्थहरु (कोयी)

औपचारिक कार्यक्रमको रुपरेखा

  1. आशन ग्रहण :
    1. अध्यक्ष
    2. प्रमुख अतिथि–आदिबासी जनजाति महासंघका अध्यक्ष
    3. बिशेष अतिथि–नेपाली महासंघ, एनआरएन, च्याम्बर
    4. बिशिष्ठ अतिथिहरु : ४ किरातका अध्यक्षहरु
    5. अतिथि–आदिबासी जनजाति संगठनका अध्यक्षहरु
    6. क्षेत्रिय तथा अन्य संगठनका राई अध्यक्षहरु
    7. कूबीमी तथा सल्लाहकारहरु
  2. ब्याज वा फुल बितरण : अतिथि स्वगत तथा सत्कार बिभाग
  3. उद्घाटन : प्रमुख अतिथिबाट
  4. कार्यक्रमबारे जानकारी : उपाध्यक्ष
  5. सम्मान तथा कदपत्र बितरण गर्ने भए : प्रमुख अतिथिबाट
  6. लोकार्पनको कार्यक्रम भए – लोकार्पन गराउनेको मन्तब्य
  7. शुभकामना : नेपाली महासंघ, एनआरएन, च्याम्बर
    1. सम्पुर्ण नेपालीहरुको तर्फबाट – नेपाली महासंघ, एनआरएन, च्याम्बर
    2. प्रमुख अतिथिबाट – आदिवासी जनजाती महासंघ
  8. समापन : अध्यक्षबाट

कार्य बाँडफाड

(१) चुलाघर निर्माण तथा ब्यावस्थापन बिभाग
(२) किरात धर्म, संस्कार संरक्षण तथा चुलादर्शन सेवा विभाग
(३) सांस्कृतीक प्रदर्शनी तथा साकेला श्रब्यदृश्य निर्माण विभाग
(४) तयमाखियामा सरसजावट तथा सुचना प्रसार बिभाग
(५) दस्तावेजीकरण, छपाई तथा दृश्यंकन विभाग
(६) किरात राई युवा खेलकुद, संगीत तथा तालिम बिभाग
(७) बालबालिका प्रशिक्षण तथा प्रौढ सहभागिता बिभाग
(८) सामाग्री खरिद, कोष अभिबृद्धी तथा सम्पती ब्यावस्थापन विभाग
(९) पारुहाङ ढुवानी, ओसारपसार तथा भण्डार विभाग
(१०) सुम्निमा मौलिक खानपान तथा भान्छा सेवा बिभाग – मुल संयोजक
(११) सिक्रिमा अतिथि स्गगत तथा सत्कार सेवा बिभाग
(१२) सुरक्षा, नियन्त्रण, सरसफाई तथा स्वयंसेवक परिचालन बिभाग
(१३) राजनैतिक समन्वय बिभाग
(१४) आपतकालिन सरसहयोग बिभाग
(१५) आन्तरिक समन्वय, संगठन विस्तार तथा बिदेश विभाग

निमन्त्रणा गर्नुपर्ने

प्रमुख अतिथि : आदिवासी जनजाती महासंघ
बिशेष अतिथिहरु : नेपाली महासंघ, एनआरएन, च्याम्बर
अतिथिहरु : आदिबासी जनजाती संगठनहरु
बिशिष्ठ राईहरु : राई अध्यक्ष भएका संस्थाहरु
भुपु पदाधिकारीहरु : सल्लाहकार लगायत भुपु पदाधिकारीहरु
संरक्षक तथा आजिवन सदस्यहरु
किराया हङकङलाई योगदान पुऱ्याउने राईहरु

निमन्त्रणा

किरात नवबर्ष ५०७७ (माघेसंक्राती) तथा १९औं किराया स्थापना दिवसको अवसरमा
किरात मौलिक खानपान प्रदर्शनी,

संयुक्त कार्यक्रम आयोजना गरिने भएकोले सम्पुर्ण भु.पु किराया पदाधिकारीहरु, आजिवन सदस्यहरु, साधारण सदस्यहरु, बिभिन्न संघसंस्थाका पदाधिकारीहरु, पत्रकार तथा मेडियाकर्मीहरु, र ईच्छुक महानुभावहरुलाई हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं । साथै देश बिदेशमा रहनुहुने सम्पुर्ण किरात तथा गैर किरात समुदायहरुमा सुख, शान्ती, समृद्धि र बिकाशको हार्दिक मंगलमय शुभकामना व्यक्त गर्दछौं ।

स्थान : मंकि हिल, हङकङ
मिति : १५ जनवरी २०१७, आईतबार
समय : दिनको १२ बजे देखी

संयोजक : किरात राई यायोक्खा हङकङ
आयोजक : किराया हङकङ अन्तर्गतका भाषिक संस्थाहरु

किरात राईहरुको मौलिक खानपान हेर्न http://kiratrai.org/cuisine-depart हेर्नुहोला ।