Category Archives: साम्पाङ जुम्लेखा

हङकङको सुप्तुलुङमा न्वागी

-समाचार बज्र कुमार राईबाट ।

१४ अक्टुबर १८, हङकङ, किरात राई यायोक्खाको किलुङचुङस्थित सुप्तुलुङखीम (चुलाघर) मा किरात राई साम्पाङ जुम्लेखाले न्वागी (नयाँ बाली भित्र्याउने मुन्धुमी कार्य) गरेको छ । खोटाङ फेदीका ८३ बर्षीय अग्रज मुन्दुमज्ञाता दल बहादुर साम्पाङ राईको प्रमुख प्रशिक्षणीय भूमिकामा किरायाका कुविमीद्वय नारायण प्रसाद साम्पाङ राई र मइत्र कुमार वान्तवा राईले मुन्दुमी प्रक्रियाद्वारा न्वागी सम्पन्न गरेका हुन्।किरात राईहरुले युगौंदेखि आफ्ना पीता/पूर्खा र प्रकृतिलाई  नयाँ बालीनालीको उत्पादन पहिला चढाएर मात्रै आफूले प्रयोग गर्ने गर्दछन् ।

बिशेष गरेर आफ्नो पीता/पूर्खा,प्रकृति र मौलिक परम्परा मान्ने किरातहरुलाई उक्त न्वागी पूजामा सहभागीताकालागि आव्हान गरिएको थियो । सो न्वागीमा किरायाका अध्यक्ष हरिचन्द्र राई, प्रमुख सल्लाहकार रजीन राई, किराया संरक्षण परिषदका सदस्य तथा प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति शशीमदन राई,सल्लाहकार,भाषिक संस्थाका तथा किराया कार्य समितिका पदाधिकारीहरुलगायत बाहुल्य संख्यामा साम्पाङ राईहरुको उपस्थिति रहेको थियो । प्रत्येक बर्ष जाडो मौसमको शुरुवातसँगै (धान, कोदो पाक्ने बेला,सयपत्री फूल,घैया र अदुवा फूलको/फलेको समयमा उद्यौलीको शुरु भएपश्चात) नयाँ बालीनाली पाकेपछि किरात राईहरुले न्वागी गर्ने प्राचीन परम्परा छ ।

किरात राई साम्पाङ जुम्लेखाले मौलिक धर्म, संस्कार-संस्कृति, परम्परा र रीतिथिति मान्ने किरात राईहरुलाई सहभागीताकालागि आव्हान गरेर संस्थागत रुपमा पहिलोपटक यो बर्षको न्वागी गरे पनि आगामी बर्षबाट किरायामा आवद्ध सबै भाषिक संस्थाहरुको प्रतिनिधित्व गर्दै सामुहिक रुपमा न्वागीको आयोजना गर्ने अनुमति सोहि मितिमा बसेको किरायाको बैठकले निर्णय गरेको छ । उक्त न्वागी प्राकृतिक मौसम बदलिने क्रमको प्रत्येक असोज महिनाभित्र सम्पन्न गर्नु पर्ने जनाइएको छ ।

जुम्लेखा हङकङको पारिवारिक भेटघाट

१ जुलाई २०१८, हङकङ ।

किरात साम्पाङ राई जुम्लेखा हङकङले पारिवारिक भेटघाट गर्न बोटिङ तथा हाईकिङ कार्यक्रम आयोजना गऱ्यो । उक्त कार्यक्रममा हङकङमा बसोबास गर्ने किरात साम्पाङ राईहरु लगायत जुवाँई चेलाहरु सहित जम्मा ६० जनाको सहभागिता रहेको थियो । साईकुङबाट स्पिट बोटिङ शुरुभै साई वान चुनमा उत्रेर खानपान गऱ्यो । तत्पश्चात हाम तिन हुदैं करिब २ घण्टाको हाईकिङ पश्चात वोङ सेक फेरिमा आएर हाईकिङ समाप्त भएको थियो । अन्त्यमा बस चढि जोर्डन आएका थिए ।

रबिचन्द्र राईको संयोजकत्वमा आयोजना भएको सो कार्यक्रमको बिच समयमा साम्पाङ चेली रेनुका राई र मणिचन्द्र राईको शुभबिबाहमा खट्ने कलिया तथा कजेरीहरुलाई शिर उभ्याउनी कार्यक्रम समेत राखिएको थियो । बिबाह कार्यक्रम १६ जुन २०१८ मा सुप्तुलुङ खिममा सम्पन्न भएको थियो । किरात साम्पाङ राई जुम्लेखाको अध्यक्ष श्री तेज कुमार राई भने अस्वस्थ्यको कारणले उपस्थि हुन सकेको थिएन ।

किरात साम्पाङ राई जुम्लेखा हङकङले हरेक बर्ष जुलाई महिनाको पहिलो आईतबार हङकङमा बसोबास गर्ने साम्पाङहरुलाई भेटघाट गर्ने अवसर मिलाउदै आएको छ । यस कार्यक्रममा भने अत्यधिक साम्पाङहरुको सहभागिता रहेको थियो । केटाकेटिहरु १७ जना, साठि बर्षभन्दा माथिका जेष्ठ साम्पाङहरु ३ जना र जुवाँईहरु ३ जना गरि बाँकी ३७ जना साम्पाङ चेली माईतीहरु भेला भएका थिए । छुट्टिने बेलामा खै कस्ले हो पछाडिबाट गित गुनगुनाउदै थिए ।

फुल मालैमा, फुल मालैमा ।
फेरि पन भेटौ है, अर्को सालैमा ।।

– जय साम्पाङ ।

सुप्तुलुङखीममा विवाह सम्पन्न

१६ जून, हङकङ ।

कि लुङ चुनस्थित किरात राईहरुको सुप्तुलुङखीम (चुलाघर)मा किरात राई यायोख्खाका सहायक कुविमी श्रीमान नारायण प्रसाद राई र श्रीमती शिव कुमारी राईको जेठी छोरी रेणुका राईको विवाह श्रीमान सकल बहादुर राई र श्रीमती मन कुमारी राईको कान्छा छोरा मणीचन्द्र राईसँग सम्पन्न भयो ।

किरात राई सम्पाङ जुम्लेखाको समायोजनमा भएको सो विवाह किरात राई मुन्दुमी संस्कार अनुसार गरिएको थियो । किरात राईहरुको मौलिक संस्कार-संस्कृतिलाई जीवन्त राखी पुस्तान्तरण गर्दै जाने उद्धेश्य लिएर गरिएको उक्त विवाहमा गाउँघरको मौलिक भोजभतेर तयार गरी दुना, टपरा, कठुआ आदिमा राखी जन्ती, नरनाता तथा इष्टमित्रहरुलाई दिइएको थियो ।

मुन्दुमी रीतिथीति अनुसार सुप्तुलुङखीममा विवाह सम्पन्न भए पनि दोस्रो दिन इण्डिया क्लवमा आमन्त्रित सबैकालागि विशाल प्रीतिभोजको आयोजना गरिएको थियो । आमन्त्रित सबैले यसै स्थानमा उपस्थित भई बेहुला-बेहुलीलाई टिका लगाई दिएर आशिर्वाद दिदैं बधाई तथा शुभकामना व्यक्त गरेका थिए ।

-बज्र कुमार राई

मबिन राईज्यू चुला दर्शन

१८ फरवरी २०१८ आईतवार संयोगले हंगकंगेली किरात राईहरूको पबित्र चुला दर्शन गर्न किलुंग चुंग स्थित चुलाघर पुगिएको थियो । नेपालबाट हंगकंग भ्रमणमा आउनु भएका किरात राई यायोक्खा धरान उप महानरपालिकाका सचिब श्री मबिन राईज्यूलाई हंगकंगको चुलाघर दर्शन गराउने क्रममा उक्त अवसर जुरेको हो । सो अवसरमा चुलाभित्रै छोटो औपचारिक कार्यक्रम गरिएको थियो । मूल संस्थाका अध्यक्ष रजिन राईको सभापतित्व र मबिन राईको प्रमुख आतिथ्य रहेको सो कार्यक्रममा भाषिक संस्थाका अध्यक्ष तेज कुमार साम्पांग, संस्थाका उपाध्यक्ष हरिचन्द्र राई, खेलकुद प्रमुख गंगाराम राई, प्रमुख सल्लाहकार शशिमदन राई र सुनुवार समाज हंगकंगको प्रमुख सल्लाहकार नरेश सुनुवारलाई अतिथि आशन गराईको थियो । किरात संस्कार र बिधि अनुसार प्रमुख अतिथिलाई भेटी चढाएर चुला दर्शन गराए पछि फेटा गुथाएर सम्मान गरिएको थियो ।


कार्यक्रममा प्रमुख अतिथिलाई स्वागत तथा शुभकामना दिने क्रम रहेको थियो । उक्त क्रममा चुलाघरको परियोजना र योजना सम्पन्न बारे योजनाकार शशिमदन राई, अध्यक्ष रजिन राई, भाषिक अध्यक्ष तेज कुमार साम्पांगलगायतले समग्ररूपमा प्रमुख अतिथिलाई जानकारी गराउनु भएको थियो । प्रमुख अतिथि राईले बिदेश भूमिमा रहेर पनि किरात राई जातिको अस्तित्वलाई बचाउन स्वदेशमा हुन नसकेको उदाहरणीय र महत्वपूर्ण कार्य गरेको भन्दै किराया हंगकंगलाई खुलेर प्रशंशा गर्नुको साथै यस क्षेत्रमा थप येगदान दिन आफूलाई उर्जा र उत्साह मिलेको बताउनु भयो ।


किरात राई सम्पांग जुम्लेखाका सचिव मनी कुमार सम्पांगद्वारा सन्चालन तथा किराया हंगकंगका उपाध्यक्ष हरिचन्द्र राईको स्वागत मन्तब्य रहेको औपचारिक कार्यक्रमको समापन पछि जलपान सहित अन्तक्रिया मन्चन गरिएको थियो ।
स्मरण रहोस नेपाल तथा अन्य देशबाट हंगकंग भ्रमणमा आउने ईच्छुक राईहरूलाई चुला दर्शनमा लाने प्रचलन रहि आएको छ ।

नवरामद्वारा चुला दर्शन

१७ अक्टोबर २०१७, हङकङ।
नेपालका एक अग्रज संगीतकर्मी नवराम राईले यहाँस्थित आफ्नो जातीय मौलिक धर्म,संस्कार-संस्कृति मान्ने किरात राईहरुको सुप्तुलुङ(चुला) दर्शन गरे। कि लुङ चुन, शान्तिनमा रहेको सो सुप्तुलुङ दर्शनको व्यवस्था किरात राई यायोक्खाका एक भाषिक संस्था साम्पाङ जुम्लेखाले मिलाएको थियो। छोटो औपचारिक कार्यक्रमसँगै सम्पन्न सुप्तुलुङ दर्शनको अध्यक्षता संस्था(किराया)का प्रथम उपाध्यक्ष हरिचन्द्र राईले गरेका थिए।उक्त कार्यक्रममा संस्था(किराया)का प्रमुख सल्लाहकारसाथै किरात राई प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कूलपति शशीमदन राई,सुप्तुलुङखीम(चुलाघर) खरिद तथा व्यवस्थापन विभाग(जो सुप्तुलुङ खरिद पश्चात भंग गरिएको थियो) का उपसंयोजक धिराज कुमार राई,पूर्व पदाधिकारी प्रेमरोज साम्पा राई र सचिव बज्रकुमार राईको समुपस्थिति रहेको थियो।

nawaram
श्री राईले सुप्तुलुङ(चुला)दर्शन गरे पश्चात सभाध्यक्ष हरिचन्द्र राईले उनको शीरमा फेटा गुथाई दिएर सम्मान व्यक्त गरेका थिए।यसैक्रममा प्रमुख सल्लाहकार तथा कूलपति शशीमदन राईले उपहारस्वरूप किरायाको बार्षिक मुखपत्र(यलम्बर) र  साकेला शीली भाग-२ प्रदान गरेका थिए। कार्यक्रमको सञ्चालन सचिव बज्रकुमार राईले गरेका थिए।

nawaram1

सुँवा रिमाक

suwa2

१७ सेप्टेम्बर २०१७ आईतबार, किरात साम्पाङ राई जुम्लेखा हङकङले किरात राईहरुको सामुहिक चुलाघर (सुप्तुलुङखिम) मा पित्रीपुजा (सुँवारिमाक) गऱ्यो । किरातीहरुले नया अन्नबाली पाकी सके पश्चात पुर्खाहरुलाई चढाएर मात्र खाने चलन छ । अब हङकङमा बसोबास गर्ने किरात साम्पाङ राईहरुले नया अन्नबाली खान सक्नेछ । किरात साम्पाङ राई जुम्लेखा हङकङको अध्यक्ष श्री तेज कुमार साम्पाङको अध्यतामा सम्पन्न सो पित्रीपुजामा किराया हङकङ सामुहिक कूबीमी श्री श्रेष्ठ बहादुर राई र श्री नारायण प्रसाद राईज्युले सामूहिक पित्रीपुजा गरेका थिए । कार्यक्रममा किराया अध्यक्ष श्री रजिन राईज्युको प्रमुख आतिथ्य थियो भने भाषिक संस्थाका अध्यक्षहरु अतिथि रहेका थिए । सो कार्यक्रममा साम्पाङ खेलाडिहरुलाई खेलमा लगाउने भेष्ट समेत बितरण गरेका थिए । कार्यक्रम पश्चात छनुवा जाँड, लोकल कुखुराका तिते सुप सहित ढिडो भोजन गराएका थिए ।